Thư ngỏ gửi ban chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin.

THƯ NGỎ GỬI BAN CHỈ ĐẠO TÁI CƠ CẤU VINASHIN.

Qua báo chí (http://bit.ly/S1izz2 ) được biết:

một đoàn công tác gồm đại diện Bộ GTVT, Ban Kinh tế Trung ương, Văn phòng Chính phủ và nhiều chuyên gia kinh tế đang khảo sát, làm việc với các đơn vị của Vinashin. Sau chuyến công tác này, đoàn sẽ đưa ra một nhận định đầy đủ về Vinashin sau khi tái cơ cấu để báo cáo Chính phủ và Bộ Chính trị. Báo cáo này cũng sẽ có đề xuất hợp lý nhất để tiếp tục tái cơ cấu Vinashin.”

Trả lời báo chí, bộ trưởng Đam cũng cho biết Vinashin sẽ có một đề án tái cơ cấu riêng (hiện đang được giao cho Vinashin làm).

Tuy nhiên, cách làm không đúng có thể dẫn đến những kết luận sai và cánh cửa mới hé mở sẽ đóng sập lại đối với Vinashin.

Tôi có vài ý kiến đóng góp về việc này như sau:

  1. Tái cơ cấu Vinashin gồm hai nhiệm vụ lớn: a/Giải quyết hậu quả của Vinashin “cũ” để lại và b/Tìm một hướng đi khả thi cho Vinashin “mới”. Trong tái cơ cấu lần 1 chỉ mới làm được phần rất nhỏ nhiệm vụ a, hoàn toàn không thực hiện được nhiệm vụ b, để thời gian quý giá từ 2008 trôi qua, tiêu thêm nhiều tiền vô ích và kết quả hiện nay tình hình lại càng trầm trọng hơn.
  2. Phải nhìn thẳng vào sự thật mà nói rằng Vinashin “cũ” thực sự là một cuộc bạo loạn về kinh tế: xây dựng, phát triển không tuân thủ các quy định pháp luật. Vì vậy, cũng như dẹp bạo loạn chính trị, cần một bộ máy có quyền lực đặc biệt, một cơ chế đặc biệt, tạm thời bỏ qua các quy định pháp luật hiện hành (xem thêm http://bit.ly/TMWZli) với mục tiêu cao nhất là ổn định nhanh chóng tình hình, không cho hậu quả (nợ lãi,…) lây lan như một đám cháy rừng. Tức là một hệ thống cứu hỏa trong kinh tế. Áp dụng một hệ thống pháp luật còn nhiều khiếm khuyết để giải quyết cái vô pháp luật là điều không khả thi và thực tế những năm qua đã cho thấy đúng như thế. Một ví dụ: các dự án đã làm không đủ hồ sơ, chứng từ để quyết toán sẽ không thể chuyển thành vốn ngân sách, bán, cổ phần hóa hay liên doanh, liên kết được.
    Bộ máy, cơ chế đặc biệt đó không chỉ dành riêng cho Vinashin. Các đám cháy kinh tế khác cũng cần đến nó. Trên con tàu kinh tế quốc gia, không có hệ thống cứu hỏa chuyên dụng là một thiếu sót lớn. Việc chậm có hệ thống này đã gây ra những tổn thất không nhỏ và không đáng có.
  3. Tìm một hướng đi khả thi cho Vinashin là điều quan trọng và khó khăn nhất lúc này:
  • Nếu chỉ khảo sát hiện trạng các nhà máy đóng tàu, đọc các báo cáo về tình hình bế tắc của ngành đóng tàu thế giới thì kết luận hiển nhiên là Vinashin chỉ có nước giải thể. Nếu cố ép các chuyên gia trong nước “vẽ” ra lối thoát thì lối thoát đó chỉ là hình thức, không đáng tin cậy, không khả thi và do đó không nên đổ tiền vào cho nó.
  • Chính phủ (chứ không phải Vinashin) cần đứng ra mở thầu tư vấn quốc tế, tìm một phân khúc thị trường khả thi và hiệu quả lâu dài để xây dựng, duy trì một nền tảng nhỏ của ngành, chuẩn bị cho tương lai. Cách làm này chuyên nghiệp hơn, có độ tin cậy cao hơn, lấy lại niềm tin trong nước và cũng chứng tỏ cho giới chủ tàu quốc tế thấy rằng chúng ta quyết tâm xây dựng lại ngành đóng tàu một cách bài bản, theo các tiêu chuẩn quốc tế. (xem thêm http://bit.ly/QKsht0 ).
    Lối thoát chúng ta không nghĩ ra, không có nghĩa là những người khác chuyên nghiệp hơn, có nhiều thông tin hơn, không tìm ra. Người này không tìm ra, có thể có người khác. Việc chọn tư vấn phải thận trọng và đúng đối tượng cần tìm, không phải cứ “Tây” là nói gì cũng đúng.
  • Với tình hình trong, ngoài nước như hiện nay, tìm cách duy trì cả Vinashin “cũ” thì bất khả thi. Nhưng theo cách nói trên tìm hướng đi đúng, lâu dài cho 5-7 nhà máy đóng tàu với số lượng công nhân còn lại, xây dựng một ngành đóng tàu thương mại nhỏ nhưng tinh là điều có thể.
  • Với các nội dung trên, đề án tái cơ cấu 2 vượt khỏi tầm Vinashin, không thể để Vinashin tự làm. Đội ngũ những người hiểu về ngành đóng tàu, nhất là đóng tàu cạnh tranh, trước đây đã vừa thiếu vừa yếu, hiện nay đã tản mát gần hết. Giao đề án cho những người không có chuyên môn, đang muốn đi khỏi Vinashin mà chưa được phép đi, hoặc muốn đi mà không biết đi đâu thì kết quả cũng sẽ giống như đề án 1.
  • Một sự thật khác đã được Thanh tra Chính phủ chỉ ra và cần phải nhìn thẳng vào nó: Vinashin không đủ “năng lực đóng tàu thương mại”, tức là không có khả năng đóng tàu đúng tiến độ và có lãi. Nói cách khác, nó không có năng lực cạnh tranh. Vì vậy, điều quan trọng cần làm trước tiên là tái cơ cấu lại năng lực đóng tàu theo hướng đi đã tìm được ở trên (xem http://bit.ly/UvVeGU, trích “Nếu không làm được điều đó trước, dù có thay đổi nhân sự tán loạn, cố nặn ra hợp đồng đóng tàu và đổ thêm tiền vào cũng chỉ tạo thêm nhiều khoản lỗ mới còn lớn hơn trước, tiền sẽ một đi không trở lại. ). Năng lực đóng tàu thương mại ở đây không chỉ là năng lực tổ chức, quản lý sản xuất mà còn bao gồm cả công nghệ kinh doanh, công nghệ sản xuất và con người đã được đầu tư không đúng.
  • Thuê nước ngoài hoán cải, khai thác, đào tạo, chuyển giao một nhà máy đóng tàu mẫu là một ví dụ về phương án tái cơ cấu năng lực đóng tàu nói trên.
  1. Có được hướng đi khả thi như đã nói ở trên, cần có tiền và người thực hiện. Mặc dù kinh tế khó khăn, không thể cứu phần nào lượng tiền lớn đã bỏ ra và xây dựng lại một ngành công nghiệp dù chỉ ở quy mô nhỏ mà không có tiền. Trong khủng hoàng, các chính phủ đều phải hỗ trợ ngành đóng tàu (xem http://bit.ly/UMAs9o). Cần thêm bao nhiêu tiền là do tư vấn tính theo phương án được chọn. Số tiền đã chi trong những năm qua nếu làm đúng hướng như trên thì đã có thể tạo nên một tia sáng cuối đường hầm.
    Tối thiểu phải có tiền và có ngay để duy trì, bảo quản các tài sản hiện có (tàu, máy móc trang thiết bị, vật tư tồn đọng,..). Để hoang vài năm nữa thì thật sự là đống sắt vụn, không như bất động sản.
    Trong số 43 tàu đang bỏ hoang, có thể sử dụng được ít nhất 10 chiếc. Hoán cải nó thành tàu căn cứ tổng hợp: biên phòng, tìm kiếm cứu nạn, khí tượng thủy văn, vô tuyến viễn thông, nghiên cứu biển, hậu cần đánh bắt cá xa bờ, …. rải dọc bờ biển từ Cà mâu tới Móng cái. Tại sao không?
  2. Thực tiễn hai năm qua cũng cho thấy, những người chỉ huy việc tái cơ cấu phải là những người có năng lực quản lý, kinh doanh tối thiểu, có bản lĩnh dám làm dám chịu và biết sử dụng những người hiểu biết về ngành đóng tàu. Một trong những nguyên nhân thất bại của tái cơ cấu lần 1 là dùng người sai (xem http://bit.ly/TMWGa4).
    Một tập thể người nữa rất quan trọng cần được lưu ý bảo tồn ở quy mô hợp lý là những người có tay nghề về đóng tàu, “căn cơ” của ngành. Nếu để họ tản mát đi kiếm sống trong các ngành khác như trong lần suy thoái cuối những năm 80 của ngành đóng tàu, thì sau này phải đào tạo lại từ đầu. (xem
    http://bit.ly/ZPhpLz )
  3. Những điều nói trên chỉ là bước đầu nhưng dứt khoát phải có nếu muốn tái cơ cấu Vinashin thật sự. Còn rất nhiều việc phải làm và những điều đó ra ngoài phạm vi bức thư này.

Tái cơ cấu “thật sự” Vinashin là một công việc đội đá vá trời, khả năng thành công khó nói trước. Tuy nhiên, vì đống tiền khổng lồ đã bỏ ra, vì tương lai của hàng vạn con người, vì vai trò chiến lược của ngành, “còn nước, thì phải tát”. Và cũng đừng đi vào vết xe đổ của lần tái cơ cấu trước mà ngay từ cách viết đề án, nội dung đề án, cách chọn người thực hiện đã thấy là không khả thi rồi!

Hy vọng là một vài “ngu ý” được lắng nghe.

Trân trọng

Phan Vĩnh Trị.

One thought on “Thư ngỏ gửi ban chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin.

  1. Nghe nhiều người nói Thầy lại có bài về VNS, em vào xem và càng khẳng định Thầy đúng là người tâm huyết với ngành – dù đã “cố” ngoảnh mặt bỏ đi, mà vẫn ko đc; khi còn ở Vinashin dù đã ko làm được gì (hay ko được làm gì?) giờ vẫn còn đau đáu nghĩ kế cho Vinashin.
    Giải quyết hậu quả của Vinashin “cũ” để lại là điều cực khó (nếu ko nói là “không tưởng”) và nếu làm được thì cũng cần rất rất nhiều đ/k, thời gian – năng lực và hiệu quả của ngành (trong đó có Vinashin) đã được nhiều người (trong đó có VTTA) chỉ ra một cách đơn giản, dễ hiểu. Tuy vậy, tìm một hướng đi khả thi cho Vinashin “mới” không phải là điều ko làm được, và ko nhất thiết phải có “thầy ngoại”. Làm sao tin được “thầy ngoại” có thể chỉ ra được “thị trường ở đâu”, “làm SP nào”, … “Thầy ngoại” có thể giỏi hơn về quản lý (nhưng vào hoàn cảnh, cơ chế của ta thì họ cũng “bó tay”), nhưng ko thể chỉ được đường cho ta. Ko phải vì họ ko giỏi, ko có trách nhiệm, hay ko thực sự muốn giúp ta, đơn giản là vì họ ko phải là chúng ta, ko trong hoàn cảnh chúng ta, ko hiểu chúng ta. Thực tế cho thấy “thầy ngoại” cũng chỉ đưa ra được một số khuyến cáo mà “người trong cuộc” đã từng nói (nhưng ko ai nghe, ko ai tin). Em đã nghe các “cụ” kể hoàn cảnh các thầy khoảng hơn 20 năm trước, em tin rằng thời đó cũng rất rất khó – ko cv, ko vốn, ko nhân lực, nhưng cuối cùng vẫn vượt qua được – cùng tất biến, biến tất thông. Dân có nghề ko làm việc này thì làm việc khác (ko đóng tàu thì sửa tàu, ko làm máy lái thì làm cần cẩu, …), có khi lại sống khỏe hơn (tuy rằng vẫn đau đớn về nghề).
    Bt nếu còn nhiều người tâm huyết với ngành, thì tuy ngành hầu như ko còn cơ hội nào, nhưng chắc rằng ko dễ bị diệt vong, trong cái chết ắt tìm ra/nảy sinh sự sống. Vấn đề là sự tâm huyết, kiên nhẫn đó liệu có còn nhiều ko? E rằng mấy năm vừa qua đã rơi rụng quá nhiều. Người “cũ” biết việc, tâm huyết nay còn những ai, chắc Thầy nắm rõ – có đủ đếm trên đầu ngón tay ko? Và bằng cách ko “tái bổ nhiệm” thì chỉ vài tháng nữa sẽ “sạch bóng” những người quản lý, tham mưu biết nghề; thêm đợt TCC lđ nữa thì với tình hình này chắc những thợ thạo nghề cũng “bay biến”hết. “Một trận sạch ko kình ngạc, hai trận tan tác chim muông”. Ko có trí thức biết nghề, thợ thạo nghề thì “thầy ngoại” hay “thầy nội” cũng bó tay. Chẳng phải vì thế mà NQ81 BCT đã sáng suốt nêu ra yếu tố con người?
    Nhân ngày nhà giáo VN, em kính chúc Thầy luôn giữ được tâm huyết của người Thầy.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s