Về vụ Vinashin bị kiện (tiếp 2): một hay hai vụ kiện?

1- Về các bài báo liên quan đến vụ kiện.

Sau bài báo trước của BBC, ngày 12/12/2011, The Wall Street Journal, một trong những tờ báo tài chính hàng đầu, đăng hai bài liên tiếp về vụ kiện thứ hai(?) của một công ty con Elliot kiện Vinashin.

Bài thứ nhất là bài báo http://on.wsj.com/uVf2Jd, bài thứ hai của cùng phóng viên đăng trên blog của báo cung cấp thêm một số thông tin http://on.wsj.com/rCAZo9. Hiện nay các báo, đài lớn ngoài các bài báo chính thức đều có blog tòa soạn để đưa các thông tin bổ xung hoặc ít chính thức hơn.

Phóng viên của WSJ xem được đơn kiện và nghe thêm được một số thông tin “từ một người thạo tin về vụ này – A person familiar with the matter” (hoặc là do Elliot cố tình để rò rỉ thông tin). Bài báo trước của BBC không có nhiều thông tin như vậy.

Một số thông tin “soi” được qua hai bài báo trên:

Công ty đứng ra kiện theo WSJ là quỹ đầu tư mạo hiểm (hedge fund) Elliott Advisers LP đăng ký tại Mỹ, còn theo BBC là Elliot VIN, đăng ký tại Hà lan. Hai pháp nhân khác nhau nhưng cùng dưới trướng Paul Singer, ông chủ của Elliot. Vậy đây là một hay hai vụ kiện?

Số tiền kiện gồm tiền cho vay gốc (par value of its investment, mệnh giá trái phiếu)+lãi vay+lãi quá hạn (unpaid interest and default interest) là 13,2 triệu USD. Đây là khoản vay mà Elliot tham gia trong vụ vay hợp vốn 600 triệu USD do ngân hàng Credit Suisse đứng ra thu xếp. Hình như tổng toàn bộ Elliot nắm là khoảng 60 triệu. Số tiền không lớn nhưng nếu nó thắng thì tiền lệ và án lệ là tấm gương sáng cho đám chủ nợ còn lại.

Đơn kiện nói 22 công ty của Vinashin là “người bảo lãnh gốc – original guarantors” cho số tiền vay này nên cũng bị kiện. Và việc chuyển 4 công ty cho PVN, Vinalines là vi phạm hợp đồng vay quy định chuyển dịch tài sản phải có sự đồng ý của chủ nợ.

Theo người thạo tin về vụ này (đã nhắc ở trên) thì thư hỗ trợ của chính phủ cho vụ vay 600 triệu USD “hậu thuẫn một cách rõ ràng cho việc trả nợ – a letter of support sent by the government in March 2007 to investors explicitly backing the repayment of the loan”. Không rõ ngôn ngữ trong thư thế nào để nó hiểu như thế. Và vì tin vào cái “explicitly backing” đó (từ dùng trong bài là that guarantee), công ty xếp hạng tín dụng S&P mới xếp hạng tín nhiệm nợ của Vinashin bằng với nợ chính phủ.

Nguồn tin đó cũng nói rằng “that guarantee” là lý do duy nhất mà các chủ nợ đồng ý cho Vinashin vay mặc dù Vinashin thiếu sổ sách tài chính và đã nợ cả đống (lack of track record and massive debt).

Vì thế thậm chí cho đến sau khi Vinashin đã bị “tái cơ cấu”, các chủ nợ vẫn tin (confident) rằng sẽ nhận được khoản thanh toán 60 triệu đầu tiên.

Nếu nguồn tin trên thạo tin thật hoặc do Elliot cố tình “bắn tin” thì các lập luận trên cho thấy trong vụ kiện này, Elliot định nhằm vào trách nhiệm của chính phủ Việt nam. Cách bắn tin này có thể chỉ nhằm mục đích hù dọa để “hòa giải” ngoài tòa (out-of-court settlement) có lợi thế hơn.

Luật nước ngoài là một cái mê hồn trận. Không hiểu nó giải thích ra sao về tính pháp lý của cái letter of support và những từ ngữ “explicitly backing” trong đó. Nếu con kền kền lão luyện Elliot định nhắm vào đó thì vấn đề không đơn giản như ta thường lập luận: đây không phải là “letter of warranty” nên chính phủ không có trách nhiệm gì.

Hồi Internet còn kết nối qua điện thoại, tải được khoảng 500KB bản báo cáo điều tra vụ bê bối của Bill Clinton thì gần chục trang đầu dành cho định nghĩa thế nào là “hành động tình dục”!!!

Bài viết trên blog cung cấp một số thông tin thêm.

Trong quá trình thương lượng trước đây, Vinashin đề nghị trả 35% mệnh giá (kiểu chứng khoán, giá trái phiếu bây giờ chỉ có thế, muốn cắt lỗ phải chịu. Cái này là nghiệp vụ đàm phán nợ xấu thông thường, xem phần dưới).

Báo chí trong nước cũng đưa tin có một ngân hàng Việt nam lớn sẵn sàng mua lại trái phiếu Vinashin với giá trị bằng 35% mệnh giá. Đây là một bước chuẩn bị sẵn khôn ngoan. Nếu thương lượng với chủ nợ nước ngoài thành công thì ngân hàng đó sẽ đứng ra thanh toán. Ngân hàng có quyền mua nợ kiểu đó và giữ lại (holdout) chờ khi giá lên. Chính phủ không liên quan và vẫn giữ được chủ trương “Vinashin tự vay thì tự trả” (đối với khoản vay này).

Theo tờ Financial Times thì Vinashin còn một phương án thứ hai: cơ cấu lại khoản nợ vốn sẽ phải thanh toán hết vào năm 2015 thành một khoản nợ mới trong thời gian 13 năm, do chính phủ bảo lãnh, trả 100% mệnh giá nhưng không tính lãi.

Phía chủ nợ đề nghị cơ cấu lại khoản nợ thành một khoản nợ mới kéo dài 15 năm, lãi suất = LIBOR + 150 bps (1bps=0,01%, tức là LIBOR + 1,5%). Lãi này đúng bằng lãi Vinashin vay ban đầu theo Bloomberg. Lãi suất LIBOR hiện nay rất thấp (<1%) nhưng không ai biết trong 15 năm nữa nó sẽ là bao nhiêu (xem). Cái này là chuyên môn của các ‘tiến sỹ” tài chính-ngân hàng.

Tuy nhiên không có thông tin gì về việc thương lượng thành công và bây giờ Elliot phát đơn kiện đòi 100% mệnh giá + lãi các loại.

Elliot sẵn sàng theo đuổi một vụ kiện rất lâu và chiến lược đó tỏ ra đã từng có hiệu quả.

Năm 2000, Elliot đã thắng một vụ kiện kéo dài 4 năm với chính phủ Peru liên quan đến trái phiếu Brady. Các chủ nợ khác chấp nhận 40%, nhưng chính phủ Peru phải trả 56 triệu USD cho Elliot trên tổng số nợ ban đầu là 11 triệu theo một nguồn tin khác (Elliott Associates L.P. who sued the Peruvian government to make a $47 million profit on debt bought for just $11 million. Nguồn http://bit.ly/v5nrYQ, nguồn này cũng có những thông tin khác về Elliot).

(Vụ kiện Vinashin lâu thì béo cho Mayer Brown JSM and KPMG, các công ty luật và tư vấn tài chính được Vinashin thuê trong vụ kiện này, theo bài báo).

Năm 2008, một công ty con của Elliot Associates kiện chính phủ Công gô về một khoản nợ 100 triệu đô + lãi gần 20 năm!. Vụ kiện này làm đóng băng một số khoản thanh toán tiền dầu (Công gô có dầu?) và lộ ra một số việc “cố ý làm trái” để trốn nợ của tổng thống Công gô.

Elliot vẫn đang tiếp tục chiến đấu với Achentina. Chính phủ nước này đã tái cơ cấu được 93% các khoản nợ bằng cách trả 33% mệnh giá trái phiếu, mặc dù hiện vẫn còn 4,5 tỷ đô nằm trong tay các trái chủ. Chắc là Elliot không chịu 33%. Elliot đã thành công chống án tại tòa tối cao Anh và giành được quyền bắt giữ các tài sản của Achentina tại Anh. Còn tại Mỹ, tòa không đồng ý cho làm vậy.

Tuy nhiên, khác với vụ kiện Vinashin, ba vụ trên đều nhắm trực tiếp vào nợ của chính phủ.

Vì các thực tế trên, hiện có hai luồng ý kiến trái ngược về các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Một luống ý kiến cho rằng các quỹ đầu tư mạo hiểm mua trái phiếu của các nước đang phát triển rồi kiện là “kền kền ăn xác chết”, kiếm tiền trên lưng người nghèo.

Elliot thì tự biện bạch cho rằng những nước vay tiền không trả được là do tham nhũng và thiếu năng lực (incompetent), làm nghèo đất nước sau đó lại kêu khổ để trốn nợ. Cái vòng xoáy đó phải bị cắt đứt (bằng những vụ kiện như thế) để có thể phát triển kinh tế thật sự. Tóm lại họ vừa làm kinh doanh, vừa “cứu nhân độ thế”! Ý kiến của bạn?

Thời chưa có Vinashin, xem tiểu thuyết chưởng-tài chính “Tiền là” của Paul-Loup Sulitzer đã rất ấn tượng về giang hồ tài chính. Có những loại võ công mà mình không hề có khái niệm, chưởng phong tung ra ào ào, đầy hiểm ác. Hồi còn là tổng công ty, đã có lần nói với mr. Bình nên nhờ ngân hàng giới thiệu cho một cao thủ tài chính cỡ quốc tế. Nhưng lại quên không đưa cho đ/c xem quyển tiểu thuyết đó nên chắc cũng coi thường, một mình tôi làm là đủ rồi.

Giang hồ hiểm ác như đã nêu ở trên, nếu đám chủ nợ chỉ “confident” vào cái letter of support thì còn là may. Họ sẽ chấp nhận “haircut” không 35 thì 40%. Chỉ sợ có những thằng kiểu Elliot đào sẵn cái hố đón đường con gà công nghiệp lần đầu tiên lơ ngơ lạc vào rừng. Và như vậy, những vụ kiện này không đơn thuần là của một ông chủ nợ tức tối vì bị mất tiền.

(Quyển tiểu thuyết nói trên hóa ra vẫn còn đang bán tại đây. Những người tham gia vụ kiện này nên mua về xem).

2- Về cách đưa tin khó hiểu của truyền thông nước ngoài.

Trong vụ Elliott kiện Vinashin, báo đài “lề phải” BBC và Wall Street Journal (WSJ) đưa tin rất khó hiểu (hoặc do mình dốt). (“Lề trái” ở đây là các báo lá cải).

Bản tin đầu tiên về vụ này (8/11/2011) của BBC nói nguyên đơn là Elliott VIN (Hà lan) B.V. Công ty này không tìm được chút thông tin nào trên mạng.

Đến 12/12/2011, Wall Street Journal nói một nguyên đơn khác là U.S. hedge fund Elliott Advisers LP.

Tìm trên mạng bằng công cụ metasearch (allplus.com, tìm đồng thời cả ba công cụ tìm kiếm hàng đầu hiện nay là Google, Yahoo và Bing) chỉ có Elliott Capital Advisors LP ở NewYork (http://bit.ly/sorvd2) và Elliot Advisors (UK) Ltd. ở Anh (http://www.elliottadvisors.co.uk/). Không hề có thông tin gì về Elliott Advisers ngoài các tin đăng lại bản tin của WSJ hoặc Reuters nói trên. Chú ý là Advisors, không phải Advisers, không lẽ WSJ viết sai tên?. Và không lẽ WSJ nói đến công ty đăng ký ở Mỹ nhưng lại ăn bớt chữ Capital trong tên của nó? Điều này quan trọng vì ví dụ Elliot Associates và Elliott Associates LP là hai công ty khác nhau (xem phần dưới).

Hai từ trên có thể đồng nghĩa hoặc tiếng Anh, tiếng Mỹ gì đó. Nhưng không thể coi công ty “Mẹ và bé” với công ty “Má và con” là như nhau được.

Hoặc cũng có thể công ty Elliott Advisers mới thành lập, hoạt động kín đáo?

Chỉ mấy tiếng sau bài báo trên, bài trên blog của báo do cùng phóng viên viết lại nói nguyên đơn là “New York hedge fund Elliott Associates LP“. Công ty này có trên trang vàng của NewYork (http://bit.ly/sPisye). Đến đây đã thấy rối, không hiểu công ty nào đứng tên kiện. (Còn một công ty khác là Elliott Associates Inc., http://www.elliottassociatesinc.com/ , đăng ký tại Oregon).

So với bản tin BBC nói trên, tên nguyên đơn và nơi đăng ký khác hẳn nhau. Vậy có phải là hai vụ kiện?

Ngày 13/12/2011, BBC đưa tin “vụ kiện đã có thể chính thức bắt đầu”. Phần đầu bản tin nói Elliot Advisors đứng ra kiện (dẫn theo bản tin của Reuters, mà Reuters chỉ dẫn lại tin của WSJ. Tin của Reuters và WSJ đều dùng từ Advisers, tin BBC lại là Advisors!) phần cuối bản tin BBC lại nói là Elliott VIN! Tin BBC cho cảm giác đây vẫn là vụ kiện mà họ đã đưa tin sớm nhất. Nhưng tại sao tên tuổi nguyên đơn lại lộn xộn như vậy?

Bản tin này nói “Elliott chiếm 10% số tiền cho vay đó sau khi mua lại nó hồi đầu năm 2010.”. Đầu năm 2010 vụ Vinashin đã bung ra mà Elliott còn dám mua vào trái phiếu của Vinashin chứng tỏ mưu đồ không nhỏ.

Nhưng đoạn tin sau “Theo văn bản tại tòa, nguyên đơn đòi Vinashin trả nợ 60 triệu đô la, đáo hạn vào tháng 12/2010, và một khoản tương tự, đáo hạn ngày 20/06/2011, chưa kể lãi suất.” là vô lý.

Bản tin đầu tiên của BBC nói khoản vay 600 triệu “trả trong 10 lần, 60 triệu đôla/lần”. Elliott chỉ có 60 triệu trong đó (10%), mỗi lần trả chỉ nhận được 6 triệu, hai lần đáo hạn là 12 triệu + lãi =13,2 triệu khớp với bản tin của WSJ. Lý gì mà kiện đòi hai khoản 60 triệu như nói ở trên? “Lỗi cậu đánh máy” làm thừa một số 0? Trình độ biên tập của BBC cũng vậy sao?

Như vậy, Elliott cũng mới chỉ kiện đòi số tiền đến lần thanh toán gần nhất (6/2011) chứ không phải toàn bộ 60 triệu. Đợt thanh toán tiếp theo (12/2011) cũng đã sắp qua, không lẽ lại tiếp tục kiện?

Nếu bản tin này đúng, chứng tỏ không có việc “thương lượng ngoài tòa”. Vinashin sẵn sàng khăn gói quả mướp sang London hầu kiện.

Cả BBC và WSJ đều nói là đọc tận mắt: BBC đọc bản tóm tắt đơn kiện thì là Elliott VIN, WSJ đọc trực tiếp đơn kiện thì là Elliot Advisers. Ai đúng? Hay là hai đơn kiện khác nhau?

Tóm lại thì đây là một vụ kiện hay hai vụ. Và ai thật sự là nguyên đơn? Hay là nguyên đơn tập thể?

Có thể đối với người hiểu biết hệ thống kinh doanh, luật pháp của nước ngoài thì không có vấn đề gì. Nhưng đưa tin cho đại chúng như vậy của những tờ báo hàng đầu thì thật khó hiểu.

Đây cũng không phải chuyện soi mói bắt bẻ từ ngữ. Lúc đầu chỉ định tìm hiểu xem đây là một hay hai vụ kiện. Nhưng càng tìm càng thấy rối.

Phù! Đọc báo “địch” kích chuột mỏi cả tay. Sực nhớ đến thời cách mạng ngày xưa, các cụ dạy:

“Nghe đài, đọc báo của ta.
Đừng nghe đài địch ba hoa nói càn”.

Sau khi vụ này rõ ràng ra, dù đúng là mình dốt, không biết đọc thì cũng rút kinh nghiệm: có “chót” nghe đài, đọc báo “địch” cũng phải “nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng”. Ngay những cây đa, cây đề như BBC, WSJ không phải nói gì cũng chính xác.

(Hai bài trước: bài 1, i 2)

4 thoughts on “Về vụ Vinashin bị kiện (tiếp 2): một hay hai vụ kiện?

  1. Gần đây lại có một bài báo nữa về vụ kiện này và bình luận của GiangLe: http://bit.ly/xDLmap
    Ông nhận xét đúng về hai điểm đáng ngờ trong bài báo này. Điều này càng cho thấy đọc báo chí “địch” cũng cần phải tỉnh táo.

  2. khi hoạt động kinh doanh trong nước với sự bảo lãnh của CP thì mọi sự đều dễ dàng, trôi chảy. Nhưng chỉ thò chân ra nước ngoài thì biết ngay là Chủ nghĩa tư bản với những luật lệ chặt chẽ của nó ra sao. Không đơn giản như PTB nghĩ, mình tớ là đủ.
    các doanh nghiệp lớn nhỏ của Việt Nam đã dính nhiều vụ kiện quốc tế và đều thua cả, khó chịu lắm! không thể chủ quan được. con tàu này đã chìm ở độ sâu 14.000 thì cho chìm luôn để vụ kiện này cũng chìm theo đi

    • Trong bài trên đã đoán: “Cách bắn tin này có thể chỉ nhằm mục đích hù dọa để “hòa giải” ngoài tòa (out-of-court settlement) có lợi thế hơn.”
      Và nay theo cái link bạn đã đưa thì: “Su refused to comment when asked whether the two parties had made an out-of-court settlement” “Sự từ chối bình luận khi được hỏi hai bên có dàn xếp ngoài tòa không”
      Dàn xếp ngoài tòa trong trường hợp này có lợi cho cả hai bên. Một bên đằng nào cũng phải trả tiền nhưng dấu được thông tin, một bên thì kiếm được tiền.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s