Đọc một luận án về chiến lược phát triển bền vững ngành đóng tàu

Search trên Internet, tôi tìm được bản luận án này:

NGHIÊN CỨU VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA CÁC CÔNG TY ĐÓNG TÀU HÀN QUỐC

Tác giả: Duck Hee Won B.S., Seoul National University

Luận án Master of Science in Management Studies tại Massachusetts Institute of Technology

6/2010

(Toàn bộ luận án này dài 96 trang. Nguyên bản tiếng Anh có thể tải về tại đây).

Đây là một bản luận án thạc sỹ khoa học quản lý rất mới (6/2010), đề cập đến một vấn đề thời sự của ngành là chiến lược để sống sót sau khủng hoảng. Luận án được trình tại viện Công nghệ Massachusetts, một trong những trường đại học kỹ thuật hàng đầu thế giới nên chất lượng và số liệu có thể tin tưởng được.

Tất nhiên, nội dung luận án là quan điểm cá nhân của tác giả, không có nghĩa mọi điều nói ra trong đó đều đúng. Chúng ta chỉ có thể tham khảo, coi như một nguồn thông tin.

Tôi điểm qua một số ý đáng quan tâm, phần nguyên bản để trong ngoặc kép, tô màu xanh. Một số đầu đề là do tôi đặt.

Mục tiêu của luận án

Bản luận án này nhằm đề xuất các chiến lược phát triển bền vững của các công ty đóng tàu Hàn quốc thông qua việc tìm hiểu rõ các đặc điểm của ngành công nghiệp đóng tàu và tình hình thị trường hiện tại.

Đây là một mục tiêu khá tham vọng đối với một luận án Master of Science: tìm hiểu đặc điểm ngành đóng tàu và tình hình thị trường hiện nay để đề xuất chiến lược phát triển bền vững cho ngành đóng tàu Hàn quốc.

Một số đặc điểm vĩ mô của ngành đóng tàu

Ngành đóng tàu là một ngành công nghiệp quan trọng và hấp dẫn đối với các quốc gia như Nhật, Hàn quốc, Trung quốc. Các nước đó xem đóng tàu như một ngành công nghiệp xương sống tác động to lớn, tích cực lên các ngành khác như vận tải thủy, sản xuất thép, sản xuât vật liệu phi kim loại, điện tử, chế tạo máy.Công nghiệp đóng tàu là một ngành đòi hỏi vốn lớn (capital-intensive) và cần nhiều lao động (labor-intensive), giải quyết được nhiều việc làm. Ngoài ra, nó cũng là một ngành kiếm được nhiều ngoại tệ, đóng góp vào cán cân thanh toán khi xuất khẩu tàu.

Các ảnh hưởng tích cực của ngành đến nền kinh tế:

  • Là ngành xương sống (backbone industry) có tác dụng lôi kéo các ngành khác phát triển.

  • Cần nhiều lao động do đó giải quyết được nhiều việc làm.

  • Là ngành công nghiệp xuất khẩu để thu ngoại tệ.

Tuy nhiên, đóng tàu cũng là ngành cần nhiều vốn và chi ngoại tệ cũng nhiều nếu công nghiệp phụ trợ không phát triển. Nên phát triển công nghiệp phụ trợ như thế nào cũng là một chủ đề hay.

Con đường định mệnh ?

Các quốc gia từng đứng đầu thế giới về công nghệ đóng tàu như Anh, Mỹ, Nhật, Hàn đều phải đi qua những giai đoạn giống nhau, không có ngoại lệ . Các giai đoạn phát triển đó như sau:

  1. Khi quốc gia đó chưa đạt tới một mức độ buôn bán qua đường biển nào đó, họ phụ thuộc vào đội tàu buôn của quốc gia khác. Khi khối lượng hàng hóa tăng lên, cần có đội tàu riêng, họ mua tàu mới hoặc tàu cũ của nước khác.
  2. Khi khối lượng hàng vận tải biển, đội tàu trong nước và nước ngoài tăng, họ xây nhà máy để sửa chữa tàu.
  3. Khi đã nắm được công nghệ sửa chữa tàu và nhu cầu đội tàu trong nước tăng lên, họ bắt đầu xây nhà máy đóng tàu mới. Theo đó, công nghiệp sản xuất thép cũng tăng lên để đáp ứng nhu cầu.
  4. Ngành đóng tàu bắt đầu tăng thị phần nhờ ưu thế cạnh tranh về giá.
  5. Khi chi phí lao động tăng lên, các nhà máy buộc phải áp dụng công nghệ cao để giảm giá thành và tăng năng suất lao động.
  6. Khó khăn bắt đầu tích tụ lại do chi phí nhân công cao và thiếu lao động có tay nghề làm các nước đó mất ưu thế về năng suất và giá. Khi mất ưu thế cạnh tranh, thị phần bị thu hẹp, ngành đóng tàu phụ thuộc vào sự hỗ trợ về tài chính và trợ giá của chính phủ.
  7. Cuối cùng họ mất một thị phần đáng kể trong thị trường đóng tàu thế giới và quay về đóng cho đội tàu trong nước.

Hai quốc gia đóng tàu hàng đầu thế giới trước đây, Mỹ và Anh, hiện đang ờ giai đoạn 7. Nhật ở giữa giai đoạn 5 và 6. Hàn quốc đang ở giữa giai đoạn 4 và 5.

Anh là quốc gia đóng tàu đứng đầu thế giới sớm nhất. Sau đó lần lượt là Mỹ, Nhật, Hàn quốc và hiện nay là Trung quốc. Tất cả đều có một thời hưng thịnh rồi tàn dần.

Nhật bắt đầu phát triển ngành đóng tàu sau Đại chiến II như một chiến lược quốc gia với sự hỗ trợ tích cực của chính phủ và đạt cực thịnh tới 1999. Tuy nhiên ngay trong những năm 80, “ Nhật đã có chủ trương (legislated) thu gọn ngành đóng tàu. Năng lực đóng tàu năm 1980 giảm 37%, năm 1988 giảm 24%” Đây là bước đi chủ động khi xét thấy quy mô quá lớn không có lợi. Chủ động phát triển, chủ động giảm quy mô từ trước khi cực thịnh khoảng hơn 10 năm là những cái chứng tỏ bản lĩnh điều hành kinh tế của chính phủ Nhật.

Ở cả ba nước Nhật, Hàn và Trung quốc, thời kỳ đầu ngành đóng tàu đều cần đến sự hỗ trợ và bảo hộ của chính phủ và dùng lợi thế về giá đóng thấp để cạnh tranh (bảng 2.1 trong luận án).

Và khi gặp khó khăn (bước 6), chính phủ lại phải hỗ trợ.

Các ưu tiên khi đặt đóng tàu mới.

Bảng sau đây liệt kê mức độ ưu tiên của chủ tàu khi đặt đóng mới:

Các tàu ở đây được xếp theo thứ tự độ phức tạp tăng dần, tàu chiến (navy ships) là phức tạp nhất. Khi đặt đóng tàu container, chủ tàu quan tâm nhất là giá (4 điểm), thời hạn giao tàu và chất lượng quan trọng ngang nhau (3 điểm), nhưng thấp hơn giá một chút.

Các quá trình công nghệ

Một trong những khâu nghẽn cổ chai trong quá trình đóng tàu là giai đoạn tàu nằm trong ụ (đấu đà), mà muốn xây thêm một ụ phải mất hơn hai năm. Do đó, cải thiện công tác lắp ráp là rất quan trọng để tăng lợi nhuận. Các nhà máy đã làm điều đó bằng cách áp dụng các công nghệ cho phép lắp ráp 4 hoặc 5 tàu đồng thời trong một ụ. Số phân, tổng đoạn càng ít càng tốt và như vậy kích thước phân, tổng đoạn sẽ lớn.

Thời gian tàu nằm trong ụ cũng được rút ngắn bằng cách đổi mới công nghệ. Các giai đoạn lắp trang thiết bị và sơn hiện nay được làm trước khi lắp ráp tàu, thời gian tàu nằm ụ sẽ giảm đáng kể

Những điều này thì “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Nhưng làm được thì không hề đơn giản. Trước đây tôi có một đoạn video mô tả quá trình lắp ráp tàu trong nhà máy ảo trên máy tính, thử các phương án khác nhau để tìm ra phương án nhanh nhất. Không biết vứt đâu mất.

Bảng dưới đây cho các số liệu về tổng số tấn quy đổi CGT (compensated gross tonnage) của các hợp đồng đã ký (order book) năm 2009.

Bảng bên trái xếp hạng các nước. Năm 2009, Việt nam vẫn còn đứng thứ 5 về số tấn tàu quy đổi đã ký được! Dưới Philipine và trên Ấn độ. Theo dõi tình hình ngành đóng tàu hai nước này để rút kinh nghiệm cũng là một điều hay.

Theo bảng trên, Trung quốc vượt lên dẫn đầu, nhỉnh hơn Hàn quốc chút ít, nhưng “ Các công ty đóng tàu lớn Hàn quốc vẫn thống trị thị trường đóng tàu thế giới. Năng lực đóng tàu của họ gần gấp đôi các nhà máy đóng tàu Trung quốc. Điều đó có nghĩa là các nhà đóng tàu Hàn quốc có nhiều ưu thế cạnh tranh về giá hơn Trung quốc và Nhật ( thừa năng lực thì hạ giá ?). Ngoài ra, số tấn CGT trung bình trên một tàu Hàn quốc là 28.600 (tổng số CGT/tổng số tàu), lớn hơn của Trung quốc 16.800 là 1,7 lần. Diều đó có nghĩa là Hàn quốc đóng tàu 1,7 lần phức tạp hơn hoặc lớn hơn Trung quốc

….Sản phẩm chính của Trung quốc là tàu hàng rời; Hàn quốc là tàu dầu, tàu containers và tàu chở khí. …Mặc dù chi phí nhân công cao, châu Âu vẫn mạnh về đóng tàu khách.

Các đặc điểm chính của ngành công nghiệp đóng tàu.

Ngành công nghiệp tàu thủy gồm: đóng tàu, sửa chữa tàu và công nghiệp phụ trợ. Những điều dưới đây nói về các đặc điểm nội tại (key features) của ngành đóng tàu.

(còn tiếp)

4 thoughts on “Đọc một luận án về chiến lược phát triển bền vững ngành đóng tàu

  1. Em Pham Hung da doc phan dau cua bai viet cua Anh. Hien tai Vien dang trien khai De tai cua Tap doan ve: Nghien cuu, xay dung MH to chuc quan ly & dieu hanh SX trong cac Cong ty dong tau phu hop vo Viet Nam. Hien nay Trung tam dang trien khai khao sat thuc trang cac Cong ty ve Nhan su, trang thiet bi phuc vu SX ….. Buoc sau la lam bao cao de phan tich, xu ly so lieu da dieu tra va dieu quan trong la chi ra duoc cac cho khong hop ly, cac cho that co chai cua day chuyen SX hien nay cua NM dong tau. Buoc tiep theo cua De tai la de xuat mot MH chung cho cac Cong ty va con cac buoc sau nua…….nhung hien tai Anh co the tu van cho bon Em ve Bieu mau de danh gia cac tieu chi cua NM anh huong den HDSX. Neu co duoc Anh gui cho Em theo dia chi Email nhe. Chuc Anh suc khoe, cam on Anh truoc.

    • Anh Hùng ah, hiện nay đề tài của anh đã hoàn thành và nghiệm thu chưa vậy, nếu được em cũng rất mong anh post đề tài lên để mọi người có thể đọc tham khảo, thật sự em cũng rất quan tâm đến mảng này. Em cũng đã đọc hết bài luận án trên mà anh Trí đã dịch, em cũng đang tò mò không biết với thực trạng trên thì đúng mấy phần so với ngàng đóng tàu của Việt Nam chúng ta.
      Nếu anh không ngại có thể gửi cho em sang địa chỉ mail này nhé:
      hohuyendn@gmail.com. Cảm ơn anh nhiều, mong sớm nhận được phản hôi của anh.

  2. Chúc mừng Hùng đã được tham gia một đề tài “vĩ đại”!!!
    Xem “Câu chuyện anh thợ may” rồi liên hệ sang đề tài để biết cách làm. Về tiêu chí xem “Khảo sát công nghệ ….”

  3. Quả là đề tài ” vĩ đại”. Việc tái cơ cấu còn không biết bắt đầu từ đâu thì bàn chuyện đó chẳng để làm gì. Có lẽ phải suy nghĩ câu chuyện “con gà có trước hay quả trứng có trước” đã.Đốt mất thương hiệu rồi thì còn đâu thị trường vậy đóng tàu cho ai?…Thắt cổ chai lớn nhất là không có đầu vào thì mọi khâu phía sau có hoàn thiện mấy cũng vô ích. Nhưng đây thuộc lĩnh vực chiến lược vĩ mô nên nhiệm vụ các bạn được giao thì cứ phải làm thôi.
    Chúc các bạn hoàn thành nhiệm vụ !

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s